Recykling, czyli drugie życie samochodów

/

W ostatnich latach wiele mówi się o samochodach w kontekście ekologii i ich wpływu na środowisko. W większości, dyskusje dotykają tematu emisji spalin. Z pewnością jest to jeden z powodów dramatycznej jakości powietrza w wielu polskich miastach. Warto jednak, pochylić się nad tematem, którego raczej nie uświadczymy na pierwszych stronach gazet, a jest równie ważny dla środowiska. Mowa tu o recyklingu i szeroko pojętym złomowaniu pojazdów. W krajach wysoko rozwiniętych, co roku swój żywot kończy kilka milionów samochodów. Dla przykładu w Wielkiej Brytanii jest to około 2 miliony, natomiast w Stanach Zjednoczonych już 14 milionów. Zdecydowanie najczęstszy powód kasacji pojazdu to jego wiek i w konsekwencji wyeksploatowanie. Rzadszą przyczyną są zdarzenia drogowe. Prawie 80% komponentów składających się na pojazdy można poddać recyklingowi. Liderem w tej kwestii są wspomniane wcześniej Stany Zjednoczone, które przetwarzają na nowe elementy aż 95% oddanych pojazdów.

Materiałowa charakterystyka pojazdów

Samochody stają się coraz bardziej nowoczesne, przez co zmienia się ich skład materiałowy. Mimo to, są to produkty wieloskładnikowe. Na przeciętny pojazd składa się ponad tysiąc części. Można je podzielić wg materiałów, z których są wytworzone:

·         Metal żelazny (68% masy samochodu).

·         Plastik (9% masy samochodu).

·         Metale nieżelazne (9% masy samochodu).

·         Szkło (3% masy samochodu).

·         Guma wraz z oponami (5% masy pojazdu).

·         Płyny (2% masy pojazdu).

·         Części elektryczne (1% masy pojazdu)

·         Polimery (1% masy pojazdu).

·         Akumulatory (1% masy pojazdu).

·         Pozostałe materiały (1% masy pojazdu).

Około 20% z części składowych samochodu nie może być poddane recyklingowi. Są to między innymi mieszanki tworzyw sztucznych. Elementy najbardziej podatne na przetwarzanie to: opony , szyba przednia , akumulatory , stal i żelazo, koła, chłodnice, skrzynie biegów, węże gumowe, dywany, fotele samochodowe, pasy, filtry oleju i maty.

Proces recyklingu krok po kroku

Recykling samochodu rozpoczyna się od dokładnego zbadania jego stanu technicznego. Trzeba wziąć pod uwagę to, że ewentualna naprawa pojazdu jest zawsze korzystniejsza dla środowiska niż jego złomowanie. W przypadkach, kiedy jest ona nierentowna, można śmiało przystąpić do demontażu. W pierwszej kolejności usuwane są niebezpieczne płyny znajdujące się w aucie: płyn hamulcowy, olej silnikowy, olej przekładniowy, płyn spryskiwaczy, płyn chłodniczy, paliwo, czynnik klimatyzacji. W następnej kolejności usuwane są akumulatory oraz poduszki powietrzne. Po pozbyciu się powyższych, niebezpiecznych elementów, dalszy demontaż jest przeprowadzany z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i z naturalną kolejnością.

Odpady olejowe

Biorąc pod uwagę budowę całego samochodu, odpady olejowe są uznawane za najgroźniejsze dla środowiska. Niestety, podczas eksploatacji olejów w motoryzacji, ulegają one degradacji, przez co ich powtórne wykorzystanie jest ograniczone. Podczas pracy silnika, olej smarujący jest zanieczyszczany gazami spalinowymi oraz produktami spalania paliwa silnikowego. Skład chemiczny olejów przepracowanych jest toksyczny dla środowiska oraz dla człowieka. Mogą one zostać poddane filtracji i ponownej obróbce. Szacuje się, że 1 kg zużytego oleju czyni niezdatnym do spożycia 5 mln litrów wody. Z 1 tony zużytych olejów, można uzyskać aż 700 kg olejów wtórnych. Drugą opcją, jest użycie przepracowanych olejów w rafineriach, gdzie wspomagają procesy produkcji paliw.

Płyny chłodnicze

Recykling płynów chłodniczych odbywa się w procesie destylacji i reatyfikacji. W taki sposób odzyskuje się z nich glikol, który może zostać użyty jako czynniki roboczy w kolektorach słonecznych. Niestety, w Polsce jedynie 50% płynów chłodniczych jest poddawanych recyklingowi. Pozostała część, zazwyczaj składowana w nieodpowiedni sposób, skaża środowisko.

Akumulatory

Podstawą działania akumulatorów są elektrolity. Jest to roztwór kwasu siarkowego, o właściwościach żrących, nawet poprzez opary. Drugi budulcem akumulatorów jest ołów, z którego tworzy się płyty wypełniające baterie. W kontakcie z ludzkim organizmem, może on powodować uszkodzenia układu nerwowego, krwionośnego oraz nerek. Taki skład akumulatora, determinuje konieczność zachowania szczególnych środków bezpieczeństwa podczas recyklingu. Proces technologiczny przetwarzania akumulatorów rozpoczyna się od pokruszenia ich na części o wielkości nie większej niż 10 mm. Drugim krokiem jest odciągnięcie elektrolitu. Tak przygotowane cząstki akumulatora, poddawane są segregacji (za pomocą magnetytu) na frakcję metalową i organiczną. Frakcja metalowa to przede wszystkim, wspomniany wcześniej ołów. Jest on przetapiany w piecach, w wyniku czego otrzymuje się surowy ołów i żużel. Frakcja organiczna jest poddawana wtórnej segregacji, z której otrzymuje się polipropylen. Jest on rozdrabniany, przez co nadaje się do ponownego użycia.

Filtry olejowe

Filtry olejowe składają się z trzech głównych materiałów: stali (50% masy), kordu (20-30% masy) oraz gumy (20-30% masy). Recykling filtrów opiera się na wyodrębnieniu powyższych materiałów i przekazaniu do dalszej obróbki (np. do hut).

Szkło

Główne elementy, wykonane z tego materiału to reflektory oraz szyby. Pierwsze z nich, są zdatne to przetopienia zaraz po demontażu, natomiast drugie wymagają usunięcia kleju wzmacniającego. Co więcej, w szybach mogą być umieszczone przewody elektryczne czy też powłoki ceramiczne co utrudnia oczyszczenie materiału.

Opony

Wbrew pozorom, opony to odpady wielomateriałowe. Składają się one z kauczuku naturalnego i kauczuków syntetycznych, napełniaczy (sadza aktywna, kreda, krzemionka, tlenek cynku, tlenek glinu i inne) oraz środków usztywniających i wzmacniających. Opony mogą być przetwarzane na wiele sposobów. Pierwszym z nich jest recykling materiałowy czyli produkcja granulatów gumowych (powstają z nich m.in. elementy placów zabaw, obuwie czy też meble ogrodowe). Drugi to recykling surowcowy, czyli ponowne wykorzystanie materiału do produkcji nowych opon. W Polsce, bardzo popularne jest również bieżnikowanie zużytego ogumienia. Nowatorską technologię recyklingu opon opracował wrocławski start-up, Syntoil. Opiera się ona na pirolizie ciągłej, która różni się od znanej na całym świecie pirolizy batchowej, nieprzerwanym podawaniem materiału. Produktami procesu są: gaz, oleje oraz karbonizat. Oczyszczana sadza jest wykorzystywana jako napełniacz do mieszanek gumowych, natomiast za pomocą gazu, produkowany jest prąd, który zasila park maszynowy przedsiębiorstwa. Innowacja opracowana przez Syntoil, pozwala na recykling opon w niemalże stu procentach.

Dlaczego podczas recyklingu pojazdu, szczególną uwagę przywiązuje się do powyższych komponentów? Wynika to przede wszystkim z ich dużej szkodliwości nie tylko dla środowiska ale również dla zdrowia człowieka. Recykling samochodów i ich elementów składowych to również korzyści ekonomiczne. Stany Zjednoczone, jako lider tej branży na świecie, zasilają swoje PKB poprzez recykling pojazdów o prawie 25 miliardów dolarów rocznie. Co więcej, przetworzona stal wystarcza do wyprodukowania prawie 13 milionów nowych samochodów. Dla zobrazowania tej skali przedsięwzięcia i korzyści z niego płynących, jedna tona recyklingowanej stali przekłada się na oszczędność 2500 funtów rudy żelaza, a także ponad 1300 funtów węgla i 119 funtów wapienia. Tak rozwinięta branża recyklingu samochodowego w USA, pozwala oszczędzić 85 milionów baryłek ropy w skali roku.

Źródła:

  • https://sellmax.com/car-recycling/#
  • https://ekologistyka24.pl/recykling,ac282/recykling-opon-wszystko-co-musisz-wiedziec,842
  • https://www.thebalancesmb.com/windshield-recycling-programs-launched-2878095
  • https://www.thebalancesmb.com/the-importance-of-tire-recycling-2878127
  • Eugeniusz Mazur „Odpady motoryzacyjne – zagrożenie, odzysk i recykling”
  • https://www.thebalancesmb.com/the-amazing-story-of-lead-recycling-2877926
Poprzedni artykuł

Nie je mięsa, nie kupuje nowych ubrań i prowadzi Syntoil. Tak Martyna Sztaba dba o Ziemię

Następny artykuł

Projekty ekologiczne, które będą kształtować naszą najbliższą przyszłość - zobacz nad czym pracują europejscy naukowcy

Ostatnie z kategorii